Πάγκρεας: Καρκίνος & Επεμβάσεις
Δημήτριος Ε. Γιακουστίδης, MD, PhD
Καθηγητής Χειρουργικής ΑΠΘ – Χειρουργός Ήπατος, Παγκρέατος & Ανωτέρου Πεπτικού
Το πάγκρεας είναι αδένας του πεπτικού συστήματος που συμμετέχει τόσο στην παραγωγή πεπτικών ενζύμων όσο και στη ρύθμιση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα μέσω ορμονών όπως η ινσουλίνη. Παθήσεις όπως ο καρκίνος παγκρέατος και τα κυστικά νεοπλάσματα συχνά απαιτούν εξειδικευμένη διάγνωση και αντιμετώπιση με σύγχρονες τεχνικές χειρουργικής παγκρέατος, όπως η επέμβαση Whipple σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Καρκίνος Παγκρέατος
Ο καρκίνος του παγκρέατος αποτελεί την 4η αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως, τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Σύμφωνα με την American Cancer Society, το 2018 περισσότερα από 55.000 άτομα διαγνώστηκαν με καρκίνο παγκρέατος στις ΗΠΑ, ενώ περισσότεροι από 44.000 ασθενείς κατέληξαν.
Η χειρουργική αφαίρεση του όγκου αποτελεί τη βασική και μοναδική έως σήμερα ριζική θεραπεία που μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνια επιβίωση. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, ιδιαίτερη σημασία έχει αποκτήσει ο συνδυασμός της χειρουργικής με:
- νεοεπικουρική χημειοθεραπεία (neo-adjuvant chemotherapy)
- επικουρική χημειοθεραπεία (adjuvant chemotherapy)
Η νεοεπικουρική χημειοθεραπεία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στον οριακά εξαιρέσιμο καρκίνο παγκρέατος (borderline resectable pancreatic cancer), αυξάνοντας τα ποσοστά χειρουργικής εξαιρεσιμότητας.
Αίτια – Παράγοντες Κινδύνου
- Κάπνισμα
- Ηλικία
- Παχυσαρκία
- Χρόνια παγκρεατίτιδα
- Σακχαρώδης διαβήτης
Γονιδιακοί και Κληρονομικοί Παράγοντες
Οι περισσότεροι παγκρεατικοί καρκίνοι εμφανίζουν μεταλλάξεις στα γονίδια:
- KRAS (80%)
- p53 (50%)
- p16 / CDKN2 (90%)
- DPC4 / SMAD4 (50%)
Επιπλέον, μεταλλάξεις στο γονίδιο BRCA2 σχετίζονται με το σύνδρομο κληρονομικού καρκίνου μαστού και ωοθηκών.
Άλλες καταστάσεις που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο είναι:
- Κληρονομική παγκρεατίτιδα
- Σύνδρομο Peutz–Jeghers
- Σύνδρομο FAMMM (οικογενές άτυπο σύνδρομο πολλαπλών σπίλων–μελανώματος)
- Σύνδρομο Lynch (HNPCC)
Υπολογίζεται ότι 5–10% των καρκίνων παγκρέατος έχουν οικογενή ή κληρονομική συνιστώσα.
Κλινική Εικόνα – Συμπτώματα
- Ίκτερος
- Κοιλιακό και οσφυϊκό άλγος
- Απώλεια βάρους και ανορεξία
- Δυσπεπτικά ενοχλήματα
- Θρομβώσεις
- Παγκρεατίτιδα
Διάγνωση και Σταδιοποίηση
Η διάγνωση και η εκτίμηση της χειρουργικής εξαιρεσιμότητας απαιτούν υψηλής ευκρίνειας απεικονιστικό έλεγχο, που περιλαμβάνει:
- Αξονική Τομογραφία (Multi-detector CT)
- Μαγνητική Τομογραφία 3 Tesla
- MRCP (Μαγνητική Χολαγγειοπαγκρεατογραφία)
Όλες οι εξετάσεις πραγματοποιούνται με εξειδικευμένα πρωτόκολλα παγκρέατος και αγγειογραφίας.
Συμπληρωματικά, σημαντικό ρόλο έχει η Ενδοσκοπική Υπερηχοτομογραφία (EUS) για:
- εκτίμηση της εξαιρεσιμότητας
- αξιολόγηση της σχέσης του όγκου με τα μεγάλα αγγεία
- λήψη βιοψιών
Τα αγγεία που αξιολογούνται περιλαμβάνουν:
- Κοιλιακή Αρτηρία
- Ηπατική Αρτηρία
- Άνω Μεσεντέριο Αρτηρία
- Άνω Μεσεντέριο Φλέβα
- Πυλαία Φλέβα
Χειρουργική Κατηγοριοποίηση Καρκίνου Κεφαλής Παγκρέατος
- Άμεσα εξαιρέσιμος (Straightforward resectable)
- Οριακά εξαιρέσιμος (Borderline resectable)
- Τοπικά προχωρημένος τύπου Α
- Τοπικά προχωρημένος τύπου Β
Η κατηγοριοποίηση αυτή είναι κρίσιμη για τον καθορισμό της θεραπευτικής στρατηγικής.
Ογκολογική Αντιμετώπιση – MDT
Η αντιμετώπιση του καρκίνου παγκρέατος πραγματοποιείται αποκλειστικά στο πλαίσιο πολυεπιστημονικής ογκολογικής ομάδας (MDT), που περιλαμβάνει:
- Χειρουργό Παγκρέατος
- Γαστρεντερολόγο
- Ογκολόγο
- Εξειδικευμένο Ακτινολόγο
Το ογκολογικό συμβούλιο καθορίζει τον βέλτιστο συνδυασμό:
- Χειρουργικής
- Χημειοθεραπείας
- Ακτινοθεραπείας
Θεραπευτικές Επιλογές
- Χειρουργική αντιμετώπιση
- Χημειοθεραπεία
- Ακτινοθεραπεία
- Θερμοκαυτηριασμός (Ablation)
- IRE (Irreversible Electroporation – Nanoknife)
- RE (Reversible Electroporation)
- Στοχευόμενες θεραπείες
- Ανοσοθεραπεία
- Έλεγχος πόνου
Χειρουργικές Επεμβάσεις Παγκρέατος
- Επέμβαση Whipple (PPPD)
- Περιφερική Παγκρεατεκτομή
- Ολική Παγκρεατεκτομή
- Επέμβαση Frey
- Ανοικτές, Λαπαροσκοπικές και Ρομποτικές τεχνικές
- RAMPS (Radical Antegrade Modular Pancreatectomy)
Αγγειακές Εκτομές
Σε επιλεγμένους ασθενείς, ο όγκος μπορεί να εφάπτεται ή να διηθεί παρακείμενα αγγεία. Στο παρελθόν οι ασθενείς αυτοί θεωρούνταν ανεγχείρητοι. Σήμερα, σε εξειδικευμένα κέντρα, είναι δυνατές:
- Εκτομές Πυλαίας και Άνω Μεσεντερίου Φλέβας
- Εκτομές Ηπατικής και Κοιλιακής Αρτηρίας (σε αυστηρά επιλεγμένα περιστατικά)
- Αγγειακές αποκαταστάσεις με αυτόλογα μοσχεύματα ή PTFE
Επέμβαση Whipple (Παγκρεατοδωδεκαδακτυλική Εκτομή)
Η επέμβαση Whipple αποτελεί μία από τις πλέον σύνθετες και βαρείες χειρουργικές επεμβάσεις. Κατά τη διάρκειά της αφαιρούνται:
- η κεφαλή και η αγκυστροειδής απόφυση του παγκρέατος
- το δωδεκαδάκτυλο
- τμήμα του στομάχου
- η χοληδόχος κύστη
- τμήμα του χοληδόχου πόρου
Ακολουθεί αποκατάσταση του πεπτικού συστήματος με:
- παγκρεατονηστιδική αναστόμωση
- ηπατικονηστιδική αναστόμωση
- γαστροεντερική αναστόμωση (ΓΕΑ)
Η επέμβαση Whipple συνοδεύεται από δυνητικά σοβαρές επιπλοκές (αιμορραγία, διαφυγές) και πρέπει να πραγματοποιείται αποκλειστικά σε εξειδικευμένα κέντρα καρκίνου παγκρέατος, από χειρουργούς με μεγάλη εμπειρία.
Αποτελεί τη μοναδική έως σήμερα ριζική θεραπεία του καρκίνου του παγκρέατος.

Επέμβαση Appleby
DP-CAR (Distal Pancreatectomy with Celiac Axis Resection
DP-CAR (Distal Pancreatectomy with Celiac Axis Resection), Περιφερική Παγκρεατεκτομή με Εκτομή του Κοιλιακού Άξονα, είναι μια προχωρημένη χειρουργική επέμβαση για τον καρκίνο του παγκρέατος, που εντοπίζεται στο Σώμα ή στην Ουρά του παγκρέατος, που περιλαμβάνει την αφαίρεση του Σώματος και της Ουράς (Περιφερική Παγκρεατεκτομή) μαζί με σπληνεκτομή και μαζί με την εκτομή της Κοιλιακής Αρτηρίας, της Κοινής Ηπατικής Αρτηρίας, της Σπληνικής Αρτηρίας και της Αριστεράς Γαστρικής Αρτηρίας (celiac axis).
Περισσότερα
- Γίνεται έλεγχος της ανατομίας της περιοχής και χαρτογράφηση των αγγείων με Αξονική Τομογραφία. Κατόπιν προχωρούμε σε εμβολισμό της Κοινής Ηπατικής Αρτηρίας και περίπου 1 μήνα μετά γίνεται επανέλεγχος με Αξονική Αγγειογραφία της αιμάτωσης του ήπατος και κατόπιν προχωρούμε στην επέμβαση.
- Η συγκεκριμένη χειρουργική τεχνική χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση επιλεγμένων ασθενών με τοπικά προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος που έχει επεκταθεί στην κοιλιακή αρτηρία, με σκοπό την αύξηση της εξαιρεσιμότητας (R0 εκτομές) και της μακροχρόνιας επιβίωσής αυτών των ασθενών.
Επέμβαση DP-CAR
- Περιφερική Παγκρεατεκτομή (Σώμα και Ουρά) μαζί με Σπληνεκτομή
- Εκτομή του Κοιλιακού Άξονα (Celiac Axis Resection ). Εκτομή της Κοιλιακής Αρτηρίας, της Κοινής Ηπατικής Αρτηρίας, της Σπληνικής Αρτηρίας και της Αριστεράς Γαστρικής Αρτηρίας (celiac axis) μαζί με παραορτικό λεμφαδενικό καθαρισμό.
Σε Ποιους Απευθύνετε
Είναι μια θεραπευτική επιλογή για ορισμένους ασθενείς με τοπικά προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος που διηθεί την κοιλιακή αρτηρία και η συγκεκριμένη επέμβαση επιτρέπει την πλήρη αφαίρεση του όγκου (R0 εκτομή).
Κυστικά Νεοπλάσματα Παγκρέατος
Τα κυστικά νεοπλάσματα του παγκρέατος αποτελούν το 1-5% των νεοπλασμάτων του παγκρέατος, συνήθως είναι ασυμπτωματικά και συνήθως ανευρίσκονται τυχαία στα πλαίσια απεικονιστικού ελέγχου.
Συμπτώματα
- αίσθημα βάρους
- άτυπο κοιλιακό άλγος
- ναυτία
- ανορεξία
- αποφρακτικός ίκτερος
- ψηλαφητή μάζαστην άνω κοιλία
- groove παγκρεατίτιδας
Διάγνωσή τους
- αξονική τομογραφία κοιλίας(CT-πρωτόκολλο παγκρέατος)
- μαγνητική τομογραφία κοιλίας (MRI)
- μαγνητική χολαγγειο-παγκρεατογραφία (MRCP)
- ενδοσκοπική χολαγγειο-παγκρεατογραφία (ERCP)
- ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα(EUS)
Κυστικά νεοπλάσματα του παγκρέατος
- Ορώδες κυσταδένωμα
- Βλεννώδες κυσταδένωμα
- Βλεννώδες κυσταδενοκαρκίνωμα
- Συμπαγείς ψευδοθηλώδεις όγκοι
- Ενδοπορικά Θηλώδη Βλεννώδη Νεοπλάσματα (Intraductal Papillary Mucinous Neoplasms – IPMN’s)
- Ενδοπορικά Σωληνώδη Θηλώδη Νεοπλάσματα (Intraductal Tubular Papillary Neoplasms – ITPN’s)
Τα ορώδη κυσταδενώματα είναι στις περισσότερες περιπτώσεις καλοήθη.
Στοιχεία κακοήθειας των κυστικών νεοπλασμάτων του παγκρέατος είναι
- μεγάλο μέγεθος (>4cm),
- μεγάλη διάταση του παγκρεατικού πόρου (>7mm),
- υπερπαραγωγή βλέννης με συμπτώματα αποφρακτικής χρόνιας παγκρεατίτιδας,
- παρουσία συμπαγών τοιχωματικών στοιχείων
Η θεραπεία των κυστικών παγκρεατικών νεοπλασμάτων περιλαμβάνει παρακολούθηση και επί ενδείξεων πιθανής κακοήθειας παγκρεατεκτομή (Whipple, Περιφερική ,η Ολική Παγκρεατεκτομή).

Κλείστε το ραντεβού σας online
Επιλέξτε εύκολα και γρήγορα την ημέρα και ώρα που σας εξυπηρετεί, για το ραντεβού σας.

